人生方向羅盤(四書融合)— 全書能力入口
觸發與不觸發
適用:與本書能力域相關的諮詢與任務(見下方路由表的意圖列)。 不適用:
- 替使用者宣布唯一使命、命運或未來結果。
- 心理/醫學診斷、治療、睡眠/運動/藥物處方,或以書中模型評估第三方。
- 法律、財務、醫療等高風險決策的專業結論;須補充合格證據與專業意見。
- 以接納、貢獻、良知、堅韌或知行合一為理由要求使用者承受虐待、剝削或危險。
核心原則(常駐速覽,概覽類問題讀到這裡即可回答)
- 區分可核實事實、解釋、假設和預測;不把其中一類冒充另一類。
- 覺察只為恢復選擇空間,之後仍要處理現實問題。
- 方向由使用者價值、現實責任、資源、風險和結果反饋共同校準。
- 優先可逆、低成本且帶觀察指標的下一步;重大不可逆選擇先核實條件。
- 不把失敗、疾病、受害或結構性限制歸咎於使用者;安全與退出權優先。
- 四本書理論來源不同;保留各自邊界,不編造成共同學說。
能力路由(先讀本表,按意圖載入 1 張能力卡)
| 使用者意圖 | 先讀 | 補讀/備註 |
|---|---|---|
| 從反覆思維中抽離;重大決定前暫停自動判斷 | references/capabilities/observe-thought.md | references/capabilities/audit-thinking.md、references/capabilities/consider-alternative-perspectives.md、references/capabilities/accept-facts-then-act.md |
| 低風險覺察練習;body awareness;grounding | references/capabilities/anchor-attention-in-body.md | references/capabilities/observe-emotion.md、references/capabilities/return-attention-to-action.md |
| 情緒上頭時暫停決定;強烈情緒;emotion pause | references/capabilities/observe-emotion.md | references/capabilities/accept-facts-then-act.md、references/capabilities/consider-alternative-perspectives.md |
| 判斷接納是否等於認命;面對現實後採取行動 | references/capabilities/accept-facts-then-act.md | references/capabilities/observe-thought.md、references/capabilities/observe-emotion.md、references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md、references/capabilities/review-and-correct-action.md |
| 從重複選擇理解個人意義;核對行為與自述 | references/capabilities/review-recurring-actions.md | references/capabilities/review-life-domains.md、references/capabilities/audit-thinking.md |
| 檢查職業方向對其他生活領域的影響;比較長期承諾 | references/capabilities/review-life-domains.md | references/capabilities/review-choice-needs.md、references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md、references/capabilities/use-contribution-as-lens.md |
| 考慮合作與社會貢獻;比較獨立與協作角色 | references/capabilities/use-contribution-as-lens.md | references/capabilities/review-life-domains.md、references/capabilities/review-choice-needs.md |
| 受挫後擺脫全盤否定;找行動障礙 | references/capabilities/recover-from-discouragement.md | references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md、references/capabilities/review-and-correct-action.md、references/capabilities/review-recurring-actions.md |
| 檢查人生判斷的假設;元認知;證據缺口 | references/capabilities/audit-thinking.md | references/capabilities/observe-thought.md、references/capabilities/consider-alternative-perspectives.md、references/capabilities/review-recurring-actions.md |
| 行動計劃過難或過易;拉伸區;持續練習 | references/capabilities/match-challenge-to-skill.md | references/capabilities/practice-with-feedback.md、references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md、references/capabilities/rest-when-focus-drops.md |
| 學了不會用;輸出反饋閉環;self-test | references/capabilities/practice-with-feedback.md | references/capabilities/match-challenge-to-skill.md、references/capabilities/test-knowledge-through-action.md、references/capabilities/plan-and-review-tasks.md |
| 將方向轉近期計劃;任務優先級與複盤 | references/capabilities/plan-and-review-tasks.md | references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md、references/capabilities/reduce-parallel-load.md、references/capabilities/practice-with-feedback.md |
| 職業/成長方向選擇;低風險實驗;career experiment | references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md | references/capabilities/review-life-domains.md、references/capabilities/match-challenge-to-skill.md、references/capabilities/practice-with-feedback.md、references/capabilities/review-and-correct-action.md、references/capabilities/plan-and-review-tasks.md |
| 任務中分心;注意力重置;focus reset | references/capabilities/return-attention-to-action.md | references/capabilities/anchor-attention-in-body.md、references/capabilities/rest-when-focus-drops.md、references/capabilities/audit-thinking.md |
| 目標過多;日程排滿;降低並行負擔 | references/capabilities/reduce-parallel-load.md | references/capabilities/plan-and-review-tasks.md、references/capabilities/rest-when-focus-drops.md、references/capabilities/match-challenge-to-skill.md |
| 專注下降時是否休息;恢復安排 | references/capabilities/rest-when-focus-drops.md | references/capabilities/return-attention-to-action.md、references/capabilities/reduce-parallel-load.md、references/capabilities/match-challenge-to-skill.md |
| 知行是否一致;把價值落實到行為 | references/capabilities/test-knowledge-through-action.md | references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md、references/capabilities/review-and-correct-action.md、references/capabilities/practice-with-feedback.md |
| 行動後複盤和糾錯;決定繼續、修訂或退出 | references/capabilities/review-and-correct-action.md | references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md、references/capabilities/accept-facts-then-act.md、references/capabilities/review-recurring-actions.md |
| 情緒被一種解釋鎖住;替代解釋 | references/capabilities/consider-alternative-perspectives.md | references/capabilities/audit-thinking.md、references/capabilities/observe-emotion.md、references/capabilities/review-recurring-actions.md |
| 比較自主、能力運用和關係需要 | references/capabilities/review-choice-needs.md | references/capabilities/review-life-domains.md、references/capabilities/use-contribution-as-lens.md、references/capabilities/clarify-direction-through-experiment.md |
非能力類查詢:
- 書名/作者/章節/整書概覽 → references/overview.md
- 術語解釋 → references/glossary.md
- 決策規則速查(不需要原文依據時) → references/cheatsheet.md
- 完整意圖與關鍵詞索引(本表未覆蓋的意圖先查這裡) → references/capability-index.md
載入規則
- 每次任務先讀本文件,再按路由表載入 1 張能力卡;任務明確跨域時最多載入 2 張。
- 概覽/書名類問題不載入能力卡,用「核心原則」與 overview.md 回答。
- 路由表與 capability-index.md 都無法命中的意圖,明確告知超出本書範圍,不要硬套。
邊界與判停
- 出現緊迫危險、暴力/脅迫、自傷風險或急迫醫療問題時,停止常規方向討論,優先現實安全與適當的人類支持。
- 關鍵約束或後果未知且可能不可逆時,暫停給結論,先詢問並列出需核實資訊。
- 覺察或自省加重痛苦、羞恥或強迫性反芻時立即停止,改為現實支持或求助路徑。