Nghiên cứu Thị trường (Phía cầu)
Đo cầu thật cho 1 ngách / ý tưởng kinh doanh số ở Việt Nam — bằng dữ liệu tam giác hóa qua keyword + thị trường + cộng đồng, không phải ý kiến. Đầu ra là 1 điểm số ngách 100 điểm có bằng chứng + quyết định go/no-go.
Nguyên tắc đầu tiên: Mỗi tuyên bố quan trọng (cầu, cạnh tranh, kiếm tiền) phải có ≥3 nguồn độc lập hỗ trợ. 1 nguồn = giai thoại. 2 = trùng hợp. 3 = tín hiệu. Nếu không tam giác hóa được, ghi "bằng chứng yếu" và hạ mức độ tin cậy — không bịa.
Kỹ năng này phù hợp khi
- Người dùng đã có 1 ý tưởng ngách cụ thể, muốn xác thực trước khi đầu tư thời gian/tiền
- Người dùng chưa có ngách, cần động não + chọn top từ danh mục
- Người dùng cần định cỡ TAM/SAM/SOM thực tế cho solopreneur VN, không phải quy mô doanh nghiệp
- Người dùng muốn biết "ai đang làm rồi", giá bao nhiêu, định vị ở đâu
Kỹ năng này KHÔNG làm (dùng kỹ năng khác)
| Việc cần làm | Dùng kỹ năng |
|---|---|
| PESTEL vĩ mô, Năm lực lượng Porter, xu hướng ngành | vpd-environment-map |
| Hồ sơ khách hàng, JTBD, Nỗi đau/Lợi ích | vpd-customer-profile-builder |
| Kiểm tra sức chịu đựng mô hình kinh doanh | vpd-bm-stress-test |
| Thiết kế phỏng vấn khám phá khách hàng | vpd-customer-discovery-interview |
| Đóng gói đề nghị Hormozi | vpd-offer-packaging-alex-homozi |
Quy trình làm việc
Chế độ A — Đã có 1 ngách, cần xác thực (2-3h)
Bỏ qua Giai đoạn 1. Chạy Giai đoạn 2 → Giai đoạn 4. Đây là trường hợp sử dụng phổ biến nhất.
Chế độ B — Chưa có ngách, cần khám phá + chọn (4-6h)
Giai đoạn 1 → 2 → 4. Bỏ Giai đoạn 3 trừ khi đã thu hẹp xuống 1-2 ứng viên.
Chế độ C — Đã xác thực, cần định cỡ TAM/SAM/SOM (1h)
Chỉ Giai đoạn 3. Tham khảo tam-sam-som-vn.md.
| Giai đoạn | Mục tiêu | Đầu ra |
|---|---|---|
| 1. Khám phá | Động não 50+ từ khóa/ngách ứng viên từ 5 nguồn | Danh sách hạt giống |
| 2. Tín hiệu | Đo 4 tín hiệu cầu cho mỗi ứng viên | Bảng bằng chứng |
| 3. Định cỡ | TAM/SAM/SOM cho top 1-2 ngách | Mô hình định cỡ |
| 4. Điểm & Quyết định | Điểm số Ngách 100 + go/no-go | Báo cáo quyết định |
Giao thức Nghiên cứu Trực tiếp (bắt buộc dùng công cụ)
Mô hình có điểm cắt. Khối lượng tìm kiếm + danh sách đối thủ + giá cả thay đổi mỗi quý. Đoán = sai.
Bước 1 — Mỗi nghiên cứu bắt buộc chạy 6/10 truy vấn này
Thay $NICHE bằng từ khóa tiếng Việt + tiếng Anh để kiểm tra chéo. Đánh dấu ngày tháng mọi phát hiện bằng hôm nay (lấy từ ngữ cảnh, không hardcode trong báo cáo).
"$NICHE khóa học việt nam" → Có ai đang dạy / bán khóa học
"$NICHE shopee.vn" → Hoạt động thị trường (bán hàng, đánh giá)
"$NICHE unica.vn OR edumall.vn OR gitiho.vn" → Nền tảng khóa học VN (số học viên, giá)
"$NICHE tiktok.com việt nam" → Hashtag TikTok + người sáng tạo (khám phá #1 Gen Z VN 2026)
"$NICHE threads.net việt nam" → Threads VN (người sáng tạo AI/công nghệ đang chuyển sang, ít cạnh tranh)
"$NICHE zalo OR shopee live việt nam" → Zalo Mini App + livestream bán hàng (kênh bản địa VN)
"$NICHE site:reddit.com OR site:facebook.com" → Nỗi đau + tâm lý
"$NICHE facebook group việt nam" → Tín hiệu cộng đồng
"$NICHE google trends việt nam" → Hướng xu hướng
"$NICHE giá bao nhiêu" → Điểm chuẩn giá
Bắt buộc: ≥1 truy vấn phải là TikTok/Threads — kênh khám phá thực tế của người mua VN 2026 đã chuyển dịch khỏi Google tìm kiếm cho nhiều ngách (công cụ AI, làm đẹp, tài chính, nuôi dạy con). Bỏ qua = bỏ lỡ tín hiệu cầu lớn nhất.
Bước 2 — WebFetch để trích xuất số chính xác
Tìm kiếm xong, truy xuất URL cụ thể để lấy dữ liệu chính xác (không diễn giải):
- Trang khóa học → giá, số học viên, số lượng đánh giá, chứng chỉ giảng viên
- Danh sách Shopee → "Đã bán X", phạm vi giá, cửa hàng bán chạy nhất
- Thư viện Quảng cáo FB (facebook.com/ads/library, lọc VN) → quảng cáo sáng tạo đang hoạt động, tín hiệu chi tiêu quảng cáo
- Trang giá đối thủ → giá các gói chính xác, tiền thưởng, bảo hành
Bước 3 — Công cụ thủ công (hướng dẫn người dùng nếu cần đăng nhập)
| Công cụ | URL | Lấy gì |
|---|---|---|
| Google Trends VN | trends.google.com (khu vực: Vietnam) | Hướng xu hướng 5 năm, các truy vấn liên quan đang tăng, điểm nóng địa lý |
| Google Keyword Planner | ads.google.com (tài khoản miễn phí) | Khối lượng tìm kiếm hàng tháng, CPC, mức độ cạnh tranh |
| Thư viện Quảng cáo FB | facebook.com/ads/library (quốc gia: VN) | Quảng cáo đối thủ đang hoạt động, góc nhìn sáng tạo |
| Bộ lọc Doanh số Shopee | shopee.vn → sắp xếp theo số lượng đã bán | Doanh số người bán hàng đầu, phạm vi giá, mẫu đánh giá |
Khi cần người dùng thao tác, đầu ra theo dạng: "Vào X, làm Y, copy dữ liệu về theo mẫu Z."
Chi tiết từng bước + ngưỡng đọc số: vn-data-sources.md
Điểm số Ngách 100 — 7 Chiều (sửa đổi 2026-05-17)
7 chiều, trọng số không đều. Mỗi điểm bắt buộc có bằng chứng (URL + số cụ thể), không "tôi nghĩ".
| # | Chiều | Tối đa | Đo cái gì (1 dòng) |
|---|---|---|---|
| 1 | Mức độ nghiêm trọng của vấn đề | 15 | Cường độ đau × tần suất × mức độ khẩn cấp × số lần thất bại (đám đông đói) |
| 2 | WTP & Kinh tế đơn vị | 20 | Tín hiệu trả tiền trực tiếp + lợi nhuận sau phí + LTV / bậc thang backend + khớp điểm giá |
| 3 | Nhu cầu tìm kiếm | 12 | Từ khóa chính + khối lượng danh mục Vi+En cộng dồn |
| 4 | Xu hướng & Thời điểm | 10 | Hướng đi 5 năm + vị trí đường cong chấp nhận |
| 5 | Cạnh tranh & Khả năng phòng thủ | 15 | Điểm ngọt 10đ (đang hoạt động vs lỗi thời) + lợi thế không công bằng / hào 5đ |
| 6 | Phù hợp Kênh-Thị trường | 15 | Khán giả kênh nào + nội dung người sáng tạo phù hợp bản địa + CAC khả thi (LTV/CAC ≥ 3) |
| 7 | Phù hợp Cá nhân | 13 | Chuyên môn + tính bền vững + khả năng tiếp cận mạng lưới |
| TỔNG | 100 |
Tại sao tính lại trọng số (so với bản cũ 5×20): bản cũ cho Nhu cầu Tìm kiếm + Xu hướng mỗi cái 20đ → 40% điểm dồn vào 1 loại tín hiệu tương quan, thiếu hẳn Mức độ nghiêm trọng của Vấn đề / Kênh-CAC / Khả năng Phòng thủ. Bản mới ép quyết định dựa trên khả năng tồn tại của mô hình kinh doanh, không chỉ "có người tìm". WTP & Kinh tế Đơn vị giữ trọng số cao nhất (20) vì đây là tín hiệu thật nhất về việc kiếm được tiền.
Lưu ý khối lượng VN: Ngưỡng Nhu cầu Tìm kiếm thấp hơn tư duy Mỹ ~60% — khối lượng từ khóa VN thường = 15-30% Mỹ cho cùng khái niệm. Nếu khán giả là người am hiểu công nghệ (lập trình viên, nhà thiết kế), khối lượng En có thể chiếm 50-70% danh mục → cộng dồn cả 2 ngôn ngữ.
Lật bão hòa: Đếm "đối thủ cạnh tranh đang hoạt động 12 tháng gần" thay vì tổng. Unica/Edumall thường hiển thị 50+ khóa học nhưng khóa học hàng đầu đã 18-24 tháng tuổi, giảng viên không cập nhật → de facto điểm ngọt, không phải bão hòa. Bộ lọc: khóa học cập nhật <12 tháng + đánh giá cuối cùng <6 tháng = "đang hoạt động".
Cắt giảm tổng thành ròng: Doanh thu khóa học trên thị trường ≠ thu nhập thực tế của giảng viên. Unica/Edumall chia sẻ 30-50% doanh thu; tỷ lệ hoàn tiền khóa học trực tuyến VN 5-12%; Quảng cáo FB để lấp đầy khóa học 30-60% doanh thu. "Khóa học hàng đầu 1.2K × 899K = 1B doanh thu" thực tế ≈ 250-400M ròng cho giảng viên. Tính điểm Kiếm tiền theo NET, không gross.
Cấp quyết định:
| Điểm | Phán quyết | Hành động |
|---|---|---|
| 80-100 | Mạnh dạn Go | Phân bổ nguồn lực, tăng tốc — vẫn phải qua cổng kiểm tra khói WTP (xem dưới) trước khi xây dựng đầy đủ |
| 60-79 | Go vững chắc | Bắt buộc qua cổng kiểm tra khói WTP + 10 cuộc phỏng vấn khách hàng trước khi chi >5M VND xây dựng |
| 40-59 | Ranh giới | Chỉ tiếp tục nếu Phù hợp Cá nhân ≥10 VÀ Phù hợp Kênh-Thị trường ≥10, đặt cột mốc cứng + kích hoạt phản chứng |
| <40 | Bỏ qua | Quay lại Giai đoạn 1, chọn ngách khác |
Phiếu điểm chi tiết theo từng chiều + ví dụ đã làm: niche-scoring-100.md
Cổng Kiểm tra Khói WTP (bắt buộc cho điểm 60-79, tùy chọn cho 80+)
Điểm cao nhưng chưa ai trả tiền cho chính mức giá của bạn = giả định, chưa xác thực. Kiểm tra khói rẻ nhất:
- Xây 1 trang landing 1 trang (1-2 ngày qua
ui-ux-pro-max) — chỉ lời hứa + CTA "Đăng ký danh sách chờ / giữ chỗ sớm" với giá thật người dùng định bán. - Đưa 200-500 lượt truy cập ấm qua nội dung hữu cơ + 500K-2M Quảng cáo FB thử nghiệm.
- Đọc số:
- Đăng ký danh sách chờ ≥5% lưu lượng truy cập ấm = tín hiệu WTP hợp lệ → tiến hành MVP
- Trả trước/đặt cọc ≥1% = tín hiệu WTP mạnh nhất → tiến hành ra mắt đầy đủ
- <2% đăng ký = WTP yếu → giảm giá 30-50% hoặc xoay chuyển đề nghị hoặc hủy bỏ
- Ghi lại số trong báo cáo — đây là bằng chứng Cấp A mạnh hơn cả dữ liệu thị trường.
Giao thức Phản chứng (pre-mortem — bắt buộc trong đầu ra)
Sau khi tính điểm, ép người dùng cam kết trước các tiêu chí hủy bỏ trước khi chi tiêu:
"Trong 90 ngày, nếu 3 tín hiệu nào xuất hiện thì hủy bỏ ngách này thay vì gấp đôi?"
Ví dụ kích hoạt:
- Chuyển đổi danh sách chờ <1% sau 500 lượt truy cập = WTP thất bại
- 0 nội dung hữu cơ đạt >5K tiếp cận trong 30 ngày = không phù hợp kênh-thị trường
- 2 đối thủ lớn cùng ra mắt đề nghị giống = cánh cửa đóng lại
- Chi phí cá nhân: >40h/tuần × 90 ngày mà doanh thu <20M = sàn kiệt sức bị vượt qua
Pre-mortem này phải nằm trong báo cáo. Không có pre-mortem = không có kỷ luật quyết định.
TAM/SAM/SOM cho solopreneur VN
TAM = Tổng số người mua tiềm năng (VN) × Giá trung bình
SAM = TAM × %địa lý × %nhân khẩu học × %tâm lý học
SOM Năm 1 = SAM × %thị phần thực tế (người sáng tạo đơn lẻ)
Kiểm tra hợp lý (cờ đỏ):
- SOM Năm 1 < 100M VND → ngách quá nhỏ cho một người, xoay chuyển hoặc tăng giá
- SOM > 1% thị phần → quá lạc quan, giảm giả định
- TAM/SOM > 1000 lần → thị trường quá phân mảnh, khó chiếm thị phần
Ví dụ đã làm (khóa học AI, khóa học tiếng Anh, khóa học tự do): tam-sam-som-vn.md
Đầu ra — JSON là dữ liệu, HTML tải JSON
Mỗi lần chạy kỹ năng phải tạo 2 tệp chính vào output/<slug>/:
01-niche-research.json— nguồn sự thật duy nhất (có thể đọc bằng máy, người tiêu dùng hạ nguồn + thân thiện với diff/grep). Lược đồ bên dưới.01-niche-research.html— sao chép nguyên bảntemplates/niche-report.html, KHÔNG chỉnh sửa. Mẫu tự động tìm nạp./01-niche-research.jsonrồi tự động hiển thị biểu đồ radar 7 chiều + thanh tiến trình điểm + phễu TAM/SAM/SOM + thác nước kinh tế đơn vị + bậc thang + kế hoạch kiểm tra khói WTP + pre-mortem + dòng thời gian.
Báo cáo Markdown (01-niche-research-report.md) là tùy chọn — chỉ tạo khi người dùng yêu cầu rõ ràng, hoặc kỹ năng hạ nguồn có quy trình làm việc grep cần. Mặc định JSON + HTML là đủ.
Quy trình tạo đầu ra
mkdir -p output/<slug>
cp .claude/skills/market-research/templates/niche-report.html output/<slug>/01-niche-research.html
# Kỹ năng ghi 01-niche-research.json theo lược đồ bên dưới (Công cụ Viết)
Người dùng mở HTML trong trình duyệt → tìm nạp JSON → tự động hiển thị. In → PDF cho khách hàng có thể giao được.
Lưu ý trình duyệt file://: Trình duyệt chặn fetch() trên file:// (CORS). 3 cách mở:
- (a)
cd output/<slug> && npx serve .rồi mởhttp://localhost:3000/01-niche-research.html - (b) VSCode Live Server (nhấp chuột phải → "Open with Live Server")
- (c) Mở HTML qua
file://, nhấp vào nút "📂 Chọn file JSON" trong biểu ngữ để tải thủ công
Lược đồ JSON (01-niche-research.json)
{
"name": "Tên ngách",
"subtitle": "Đóng khung 1 dòng — bao gồm phạm vi + khu vực + khán giả",
"date": "YYYY-MM-DD",
"framework": "Điểm số Ngách 7 chiều v2026-05-17 · Tam giác hóa ≥3 nguồn · Cổng kiểm tra khói WTP",
"total": 69,
"tldr": ["dòng 1 phán quyết + bằng chứng", "dòng 2 rủi ro", "dòng 3 hành động tiếp theo"],
"scores": [
{ "key": "problem", "label": "Mức độ nghiêm trọng của vấn đề", "score": 11, "max": 15, "evidence": "...", "url": "..." },
{ "key": "wtp", "label": "WTP & Kinh tế đơn vị", "score": 14, "max": 20, "evidence": "...", "url": "..." },
{ "key": "search", "label": "Nhu cầu tìm kiếm", "score": 9, "max": 12, "evidence": "...", "url": "..." },
{ "key": "trend", "label": "Xu hướng & Thời điểm", "score": 7, "max": 10, "evidence": "...", "url": "..." },
{ "key": "competition", "label": "Cạnh tranh & Khả năng phòng thủ", "score": 8, "max": 15, "evidence": "...", "url": "..." },
{ "key": "channel", "label": "Phù hợp Kênh-Thị trường", "score": 11, "max": 15, "evidence": "...", "url": "..." },
{ "key": "personal", "label": "Phù hợp Cá nhân", "score": 9, "max": 13, "evidence": "...", "url": "..." }
],
"keywords": [{ "kw": "...", "vol": 0, "cpc": 0, "trend": "up|flat|down", "intent": "...", "src": "..." }],
"signals": [{ "type": "Nền tảng Khóa học|Thị trường|Cộng đồng|Quảng cáo FB|TikTok|Google Trends", "evidence": "...", "source": "url-no-scheme", "date": "YYYY-MM-DD" }],
"competition": [{ "name": "...", "pos": "...", "price": "...", "strength": "...", "gap": "..." }],
"unitEcon": { "gross": 990000, "platformFeePct": 0.15, "refundPct": 0.08, "marketingPct": 0.25, "ltvBlended": 2450000, "cacCeiling": 815000 },
"ladder": [{ "tier": "Bẫy dụ|Cốt lõi|Cao cấp|Định kỳ", "name": "...", "price_display": "..." }],
"funnel": {
"tam": 72000000000, "sam": 9600000000,
"somLow": 120000000, "somBase": 320000000, "somHigh": 680000000,
"tamNote": "...", "samNote": "...",
"somLowNote": "...", "somBaseNote": "...", "somHighNote": "..."
},
"wtpTest": {
"step1": "...", "step2": "...", "step3": "...", "step4": "...",
"proceedRule": "Danh sách chờ ≥ 5% · Trả trước ≥ 1%",
"iterateRule": "Danh sách chờ 2-5% — giảm giá 30-50% hoặc xoay chuyển đề nghị",
"killRule": "Danh sách chờ < 2% · < 7 ngày lưu lượng truy cập"
},
"premortem": ["kích hoạt 1", "kích hoạt 2", "..."],
"timeline": [{ "period": "Tuần 1-2", "action": "...", "output": "...", "metric": "..." }]
}
Quy ước nhỏ:
evidencehỗ trợ**đậm**nội tuyến — HTML kết xuất thành<strong>.signals[].sourcekhông cần lược đồ — JS tự động thêm tiền tốhttps://.- Các trường tùy chọn (ghi chú TAM, bậc thang, các bước wtpTest) — nếu vắng mặt, HTML hiển thị phần giữ chỗ hoặc bỏ qua.
- Ví dụ đã làm đầy đủ: templates/niche-report.sample.json — ngách "Công cụ AI cho freelance writer VN" 69/100.
Mẫu Markdown (chỉ tạo khi yêu cầu rõ ràng)
# Báo cáo Nghiên cứu Ngách: $NICHE
**Ngày:** $YYYY-MM-DD | **Trạng thái:** [Mạnh dạn Go / Go vững chắc / Ranh giới / Bỏ qua]
## TL;DR (3-5 dòng)
[Phán quyết + 1 dòng bằng chứng chính + 1 dòng rủi ro lớn nhất + hành động tiếp theo được đề xuất]
## Danh mục Từ khóa
| Từ khóa | Khối lượng/tháng | CPC | Xu hướng | Ý định | Nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
| Chính: ... | ... | ... | ↑/→/↓ | ... | [Keyword Planner / Trends] |
| Phụ 1-5 | ... | ... | ... | ... | ... |
…